Gewichtsveranderingen tijdens de overgang: wat gebeurt er met je lichaam?
De overgang is een periode vol verandering – fysiek, emotioneel én hormonaal. Eén van de meest frustrerende en verwarrende veranderingen waar veel vrouwen mee te maken krijgen, is het veranderen van hun gewicht. Misschien merk je dat je broek wat strakker zit en je aankomt zonder dat je eetpatroon is veranderd. Maar het kan ook zijn dat je juist afvalt, soms zonder dat je dat wilt. Beide zijn normale reacties van je lichaam in deze fase, en kunnen soms voelen als onrechtvaardig.
Je bent niet alleen.
“Ik eet niet anders, maar ik kom toch aan”
Dit is een uitspraak die ik in mijn praktijk heel vaak hoor. En het klopt: veel vrouwen eten niet méér, maar komen toch langzaam aan. Soms voelt het alsof je lichaam je niet meer begrijpt. Of je ineens een andere versie van jezelf in de spiegel ziet.
Wat belangrijk is om te weten: je lichaam is niet tegen je aan het werken, maar verandert. En dat vraagt om nieuwe manieren van omgaan met voeding, beweging en zelfzorg tijdens de overgang.
Gewichtstoename rond de overgang is een veelvoorkomend verschijnsel, en het heeft alles te maken met wat er zich op hormonaal niveau in je lichaam afspeelt.
Waarom kom je aan tijdens de overgang?
Tijdens de overgang verandert de balans van belangrijke hormonen in je lichaam – vooral oestrogeen, progesteron en soms ook insuline en cortisol (stresshormoon). Deze veranderingen hebben een directe invloed op je stofwisseling, vetopslag, eetlust en energieniveau.
Hieronder leggen we stap voor stap uit wat er precies gebeurt:
Daling van oestrogeen met als gevolg dat vetopslag verandert
Oestrogeen speelt een belangrijke rol in waar en hoe je lichaam vet opslaat. Als je oestrogeenniveau daalt, verschuift de vetopslag vaak van heupen en dijen naar de buik. Dit kan leiden tot het bekende “buikje” dat veel vrouwen tijdens of na de overgang opmerken.
Langzamere stofwisseling
Met het ouder worden vertraagt je metabolisme (stofwisseling) geleidelijk – dit gebeurt al vanaf je dertigste, maar versnelt vaak in de overgang. Je lichaam verbrandt dus minder calorieën in rust, waardoor je sneller aankomt, ook al eet je hetzelfde als voorheen
Verlies van spiermassa
Door hormonale veranderingen én verminderde activiteit (bijvoorbeeld door vermoeidheid of gewrichtsklachten), verliezen veel vrouwen spiermassa. Spieren verbruiken meer energie dan vet, dus minder spiermassa betekent ook minder verbranding.
Schommelingen in insuline en bloedsuikerspiegel
Je lichaam wordt soms gevoeliger voor insuline tijdens de overgang. Dat betekent dat suikers sneller worden opgeslagen als vet, vooral rond de buik. Dit verhoogt ook het risico op insulineresistentie en uiteindelijk diabetes type 2.
Meer stress, minder slaap betekent meer vetopslag
De overgang kan gepaard gaan met slaapproblemen, nachtelijk zweten en stemmingswisselingen. Slechte slaap en langdurige stress verhogen het stresshormoon cortisol, dat weer vetopslag in de buik stimuleert.
“Ik eet niet anders, maar ik kom toch aan”
Dit is een uitspraak die ik in mijn praktijk heel vaak hoor. En het klopt: veel vrouwen eten niet méér, maar komen toch langzaam aan. Soms voelt het alsof je lichaam je niet meer begrijpt. Of je ineens een andere versie van jezelf in de spiegel ziet.
Wat belangrijk is om te weten: je lichaam is niet tegen je aan het werken, maar verandert. En dat vraagt om nieuwe manieren van omgaan met voeding, beweging en zelfzorg tijdens de overgang.
Hoewel gewichtstoename tijdens de overgang veel voorkomt, ervaren sommige vrouwen juist het tegenovergestelde: onbedoeld gewichtsverlies. Net zoals je lichaam anders omgaat met vetopslag, kunnen ook andere hormonale en lichamelijke veranderingen ervoor zorgen dat je gewicht juist daalt. Het is belangrijk om te weten dat beide kanten van de balans — aankomen én afvallen — signalen zijn dat je lichaam in beweging is, en soms om extra aandacht vraagt.
Waarom val ik af tijdens de overgang?
Gewichtsverlies tijdens de overgang kan verschillende oorzaken hebben. Vaak hangen deze samen met de hormonale veranderingen en de invloed daarvan op je eetlust, stofwisseling en lichaamssysteem. Hieronder leggen we de belangrijkste factoren uit.
Verhoogde stress en angst
De overgang kan voor veel vrouwen emotioneel zwaar zijn. Stress, angst en stemmingswisselingen kunnen leiden tot verminderde eetlust en gewichtsverlies.
Slaapproblemen en vermoeidheid
Chronisch slecht slapen en aanhoudende vermoeidheid kunnen je eetpatroon verstoren, waardoor je minder eet en afvalt.
Veranderingen in stofwisseling en hormonen
Hoewel de stofwisseling vaak vertraagt, kunnen hormonale schommelingen ook invloed hebben op het hongergevoel en spijsvertering, wat bij sommigen tot gewichtsverlies leidt.
Spijsverteringsproblemen
Sommige vrouwen ervaren meer maag- en darmklachten tijdens de overgang, waardoor ze minder goed kunnen eten of voedingsstoffen opnemen.
Verandering in levensstijl
Tijdens de overgang verandert niet alleen je lichaam, maar vaak ook je dagelijkse ritme en levensomstandigheden. Sommige vrouwen gaan minder werken, nemen (gedeeltelijk) afscheid van hun carrière of gaan met pensioen. Dit kan zorgen voor meer tijd en ruimte om bewuster met voeding en beweging om te gaan. Soms leidt deze bewuste of onbewuste verandering in leefstijl, zoals meer wandelen, sporten of gezonder eten, tot gewichtsverlies.
Waarom aankomen tijdens de overgang ook positief kan zijn
